Persoonsgebonden budget
23 augustus 2024Wanneer een cliënt door ziekte, handicap of ouderdom zorg nodig heeft, kan diegene in aanmerking komen voor een persoonsgebonden budget (PGB). Ook als een cliënt hulp bij het huishouden nodig heeft, kan aanspraak worden gemaakt op een PGB. Met dit budget koopt de cliënt zelf zorg in.
Zware, langdurige zorg: pgb uit Wet langdurige zorg (Wlz)
Een cliënt of diens huisarts kan een Wlz-indicatie aanvragen bij het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ). Besluit het CIZ dat de cliënt recht heeft op Wlz-zorg? Dan kan de cliënt de zorg op verschillende manieren krijgen: in een zorginstelling of thuis. Zorg thuis kan alleen als dit verantwoord en doelmatig is.
Zorg thuis kan een cliënt ontvangen met een persoonsgebonden budget (pgb) of via zorg in natura. Met een pgb kan de cliënt zelf zorgverleners kiezen en zorg inkopen. Een pgb kan worden aangevraagd bij het zorgkantoor in de regio. Dit wordt gedaan door een aanvraagformulier op te sturen met een budgetplan. In het budgetplan beschrijft de cliënt hoe hij zijn budget gaat besteden. Daarna nodigt het zorgkantoor de cliënt uit voor een zogeheten ´bewust-keuze-gesprek´. In dit gesprek wordt besproken of het pgb een goede oplossing is.
- De cliënt mag ook een vertegenwoordiger aanwijzen die het pgb beheert. Dit is voor sommige zorgprofielen verplicht. Deze vertegenwoordiger heet ook wel ‘gewaarborgde hulp’. Het kan een wettelijk vertegenwoordiger zijn, maar ook iemand anders.
Ondersteuning aan huis: pgb uit Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)
Bij ondersteuning aan huis vanuit de Wmo (officieel Wmo 2015) kan een cliënt kiezen uit hulp in natura of een pgb. Het pgb dient te worden aangevraagd bij de gemeente. De SVB betaalt de zorgverlener uit.
De belangrijkste voorwaarden zijn:
- De cliënt moet duidelijk aangeven waarom hij/zij een pgb wilt. De gemeente kijkt of een pgb past.
- De gemeente beoordeelt de kwaliteit van de diensten en hulpmiddelen die de cliënt inkoopt.
- Sommige pgb-houders gebruiken het pgb om ondersteuning door het sociale netwerk te betalen. Dat is de hulp die zij krijgen van familie, vrienden of buren. Het kan zijn dat een gemeente daar regels voor maakt.
Verpleging en verzorging thuis: pgb uit de Zorgverzekeringswet (Zvw)
Verpleging en verzorging thuis vallen onder de Zorgverzekeringswet (Zvw). Deze zorg wordt vergoed uit het basispakket. Een cliënt kan kiezen voor zorg in natura of onder voorwaarden voor een pgb. Het pgb wordt aangevraagd bij de zorgverzekeraar.
De belangrijkste voorwaarden zijn:
- De cliënt beschrijft in een budgetplan welke zorg met het pgb wordt ingekocht.
- De cliënt geeft duidelijk aan waarom hij of zij een pgb wilt. De verzekeraar kijkt of de cliënt aan de voorwaarden voldoet.
- De verzekeraar beoordeelt of de cliënt een pgb kan beheren en kwalitatief goede zorg kan inkopen.
- De regels voor het pgb in de Zorgverzekeringswet kunnen verschillen per zorgverzekeraar. De regels staan in de polisvoorwaarden.
PGB 2.0-systeem
Voor het verwerken van de pgb-administratie is een systeem ontwikkeld, het PGB 2.0 portaal. Dit systeem verzorgt de administratieve ondersteuning van budgethouders, hun zorgverleners, de verstrekkers en de SVB bij het beheren van toegekende budgetten en zorgovereenkomsten en het registreren en betalen van zorgdeclaraties.
De landelijke invoering van PGB2.0 draagt bij aan verschillende doelen. In de eerste plaats betere ondersteuning van de budgethouder en zijn/haar zorgverlener. Doordat het nieuwe systeem echt digitaal werken mogelijk maakt, krijgen budgethouders actueel inzicht in (de status van) hun zorgovereenkomsten, declaraties en budget. En door verschillende automatische controles worden fouten voorkomen.
Het proces van toekenning tot daadwerkelijke uitkering van het pgb-budget kent verschillende partners die in een keten met elkaar samenwerken. Alle 31 zorgkantoren zijn inmiddels toegevoegd als ‘verstrekker’, ook zijn recent alle 342 gemeenten aangehaakt. PGB2.0 is echter nog niet af, het wordt stapsgewijs doorontwikkeld aan de hand van een programma van eisen dat onder regie van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) door alle ketenpartijen is vastgesteld. Het systeem beschikt namelijk nog niet over alle functionaliteiten die gemeenten en zorgverzekeraar nodig hebben om het platform functioneel te kunnen gebruiken. Daarnaast moet rekening gehouden worden met alle wet- en regelgeving waar de verschillende financiers aan gehouden zijn (denk aan privacywetgeving) wat zorgt voor vertraging.
Budgethouders, vertegenwoordigers en zorgverleners vinden meer informatie over het nieuwe systeem op www.mijnpgb.nl.
Agenda
De minister deelde juli 2023 in haar voortgangsbrief stand van zaken PGB de plannen van het kabinet om het PGB terug te brengen naar de oorspronkelijke bedoeling en tegelijkertijd het PGB zo te hervormen dat het klaar is voor de toekomst. Er is gewerkt aan een ‘Handreiking transparante en toereikende tarieven pgb‘, deze is op 11 maart 2024 opgeleverd. Deze handreiking biedt gemeenten praktische richtlijnen voor het bepalen van tarieven op basis van relevante kostprijselementen. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen ondersteuning door professionele zorgverleners en het sociaal netwerk, alsmede tussen verschillende typen zorgverleners en overeenkomsten.
Met betrekking tot wooninitiatieven moet er voor zorgaanbieders een concreet begaanbaar pad komen om de stap naar het leveren van zorg in natura mogelijk te maken.