Medicatieveiligheid – Veilige principes
23 januari 2025Het werken met medicijnen is foutgevoelig en risicovol.
Wat is werken aan medicatieveiligheid?
Bij medicatieveiligheid gaat het om veilige zorg voor de cliënt én om veilig werken voor de zorgmedewerker. Het uiteindelijke doel is:
De juiste cliënt krijgt het juiste medicijn op de juiste tijd in de juiste hoeveelheid en op de juiste wijze.
Medicatieveiligheid gaat over alle activiteiten die zijn gericht op de juiste voorschrijving, aflevering en het juiste gebruik van geneesmiddelen. Een medicatiefout is elke fout in het proces van voorschrijven, ter hand stellen/afleveren door de apotheker, opslag/beheer van de medicatie, gereedmaken, toedienen/registreren en evalueren, ongeacht of er schade is opgetreden.
Veelvoorkomende oorzaken van medicatiefouten leest u op het kennisplein Zorg voor Beter. Zorgthuisnl is één van de partners van het Kennisplein Zorg voor Beter. Het Kennisplein biedt informatie voor zorgmedewerkers, beleidsmedewerkers en bestuurders over zorginhoudelijke thema’s, zo ook over medicatieveiligheid.
Actualisatie Veilige principes in de medicatieketen VVT
De ‘Veilige principes in de medicatieketen verpleging, verzorging en thuiszorg (VVT)’ zijn eind 2022 geactualiseerd door het Platform medicatieveiligheid in de care. Hier vindt u een overzicht met de wijzigingen op hoofdlijnen. Tevens is nu een compacte versie van de Veilige principes beschikbaar. In dit uitgebreide nieuwsbericht kunt u meer informatie vinden over de aanleiding van de actualisatie en een verwijzing naar de nieuwe handreikingen (via Kennisplein Zorg voor Beter).
De Veilige principes gaan over wat ‘in principe’ veilig is in de medicatieketen in de sector verpleging, verzorging en thuiszorg. Principes geven aan wat in beginsel veilig is. In beginsel, dus men moet altijd afwegen: wat is in deze situatie voor deze cliënt veilig? Soms is het veiliger om juist af te wijken van de principes. Dat vraagt een professionele afweging, die men wel goed moet kunnen motiveren. Om een juiste afweging te maken als zorgverlener is het belangrijk om te begrijpen waar de verschillende principes over gaan.
De Veilige principes beschrijven per stap voor de betrokken partijen: wat is in principe veilig, en wat is wiens taak en verantwoordelijkheid.
Er is dus een overzicht voor: cliënt, arts (huisarts, specialist ouderengeneeskunde, andere bevoegde voorschrijvers), apotheker, zorgorganisatie en zorgmedewerker.
Dubbele controle van medicatie
Voor losse, risicovolle medicatie is een dubbele controle belangrijk. Dit geldt alleen voor medicatie die op de lijst ‘dubbel te controleren medicatie’ staat. Bij de dubbele controle van losse risicovolle medicatie moeten weer 5 dingen worden gecontroleerd: juiste cliënt, juiste medicijn, juiste dosis, juiste vorm en juiste tijd.
IGJ publiceert toetsingskader medicatieveiligheid maatschappelijke zorg
Eind december 2023 presenteerde de IGJ het toetsingskader medicatieveiligheid maatschappelijk zorg op haar website. Dit toetsingskader draagt bij aan veilig gebruik van medicatie in de maatschappelijke zorg en het voorkomen van risico’s. In dit toetsingskader staan de normen voor een veilig medicatieproces bedoeld voor zorgaanbieders die werken binnen het domein maatschappelijke zorg, sociaal domein en de jeugdhulp (VVT extramuraal, GGZ, jeugdhulp, gehandicaptenzorg en de publieke gezondheidszorg. Met dit toetsingskader bekijkt de IGJ of er op organisatieniveau duidelijke afspraken zijn gemaakt over de taakverdeling, zowel binnen als buiten de organisatie. En of verantwoordelijkheden glashelder zijn vastgelegd.