Kennisdocument

Arbo-instrumenten

04 augustus 2025

In de Arbocatalogus VVT vindt u de door sociale partners geselecteerde instrumenten die u helpen om uw arbobeleid vorm te geven. Wij lichten er hier een aantal uit, waar wij eerder in nieuwsbrieven over hebben gecommuniceerd.

Verkorte Arbocheck 

Verpleegkundigen en verzorgenden in de wijkverpleging ervaren het invullen van de Arbocheck als een administratieve last. Met name in gevallen van kortdurende zorg kunnen wijkverpleegkundigen door het invullen van de Arbocheck regeldruk ervaren. ActiZ en Zorgthuisnl hebben daarom een verkorte versie van de Arbocheck ontwikkeld: Arbocheck. Het gebruik van deze verkorte lijst scheelt de wijkverpleegkundige veel tijd. Naast het gebruik van de verkorte Arbocheck zijn er ook andere manieren om de Arbocheck regelarm in te richten. Zo hebben sommige aanbieders de Arbocheck ook verwerkt in de anamnese.

Zorgthuisnl, V&VN en ActiZ adviseren de verkorte Arbocheck te gebruiken. Dit helpt om een pas op de plaats te maken en te kijken wat nodig is aan hulpmiddelen om te zorgen voor een gezonde werkomgeving of arbeidssituatie en een veilige situatie voor de cliënt. U bent als werkgever verantwoordelijk voor een veilige werkomgeving en verplicht een risico-inventarisatie & evaluatie (RI&E) te maken en om op basis daarvan een plan van aanpak te maken. In het plan van aanpak beschrijft u hoe risico’s zoals werkdruk en fysieke overbelasting aangepakt worden. De Arbocheck is daarbij het door partijen erkende middel om hier invulling aan te geven.

Cultuurtool Gezond en veilig werken (NLA)

Wilt u nadenken over wat u nog meer kunt doen om het werk van uw medewerkers op een gezonde en veilige manier uit te voeren en daarmee uitval en uitstroom te voorkomen? Dan kan het nuttig zijn de Cultuurtool gezond- en veilig werken te doorlopen en daarbij direct zelf een verbeterplan op te stellen. De Nederlandse Arbeidsinspectie ontwikkelde deze tool in samenwerking met het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Zorgthuisnl ziet de tool als snelle en eenvoudige manier om cultuuraspecten binnen uw organisatie te beïnvloeden aan de hand van eigen actiepunten. U kunt zelf aan de slag met de Cultuurtool gezond- en veilig werken.

Dit tool neemt u mee door vier belangrijke factoren die van invloed zijn op de organisatiecultuur en op een gezonde en veilige werkomgeving. Dit zijn factoren waarbij u zelf aan de knoppen draait. Het gaat om:

• Leiderschap
• Participatie en consultatie van medewerkers
• Leerfocus
• Prioriteit voor gezond en veilig werken

Werkinstructie NLA Werkstress door werkdruk voorkomen en beperken

De Nederlandse Arbeidsinspectie (NLA) geeft in haar programmaplan 2023-2026 veel aandacht aan Psychosociale Arbeidsbelasting (PSA). Het doel is om werkdruk te verminderen en ongewenst gedrag tegen te gaan. Omdat de VVT een van de sectoren is die op basis van de Nederlandse Enquête Arbeidsomstandigheden hoog scoort op het gebied van PSA, wordt daar dit jaar bijzondere aandacht aan besteed. Ook uw organisatie kan door de NLA bezocht worden.

Uit diverse analyses is gebleken dat leiderschap een belangrijk aandachtspunt is bij de beheersing van psychosociale arbeidsbelasting. Er zijn daarom inspecties op PSA met extra aandacht voor leiderschap, voorlichting en training. Ook vinden vervolgbezoeken en eindevaluaties plaats bij organisaties waar de NLA cultuuronderzoeken heeft uitgevoerd. In de cultuuronderzoeken ligt de focus op prioriteit, leiderschap, participatie en leerfocus en wordt nagegaan of de verbeterplannen die de organisaties hebben opgesteld leiden tot een betere cultuur van veilig en gezond werken.

Vorig jaar zijn bij veel zorgorganisaties de RI&E’s, plannen van aanpak en basiscontracten opgevraagd en beoordeeld. De organisaties waar de RI&E of het basiscontract onvolledig was kunnen geselecteerd worden voor een inspectie. Uit de resultaten bleek dat de risico’s van PSA niet altijd even goed beoordeeld zijn. Ook bij het gebruik van de branchespecifieke RI&E’s blijkt dat organisaties niet altijd een goede beoordeling van deze risico’s hebben. Instrumenten worden nog niet overal gebruikt om de risico’s te inventariseren.

In elke organisatie waar mensen werken kunnen werknemers werkstress ervaren. De inspecteur zal beoordelen of u een beleid voert dat werkstress op de werkvloer voorkomt en dat maatregelen biedt wanneer werknemers hier toch mee te maken krijgen. Wij wijzen u daarom nogmaals op de Arbocatalogus VVT en de dit jaar verschenen richtlijn van de NLA: Werkinstructie: werkstress door werkdruk voorkomen en beperken | Richtlijn | Nederlandse Arbeidsinspectie (nlarbeidsinspectie.nl)