Duurzaamheid in de Zorg / Green Deal Zorg 3.0
24 juli 2024Op de website van de Kamer van Koophandel staan veel handige tips voor duurzaam ondernemen.
Op 28 juni 2023 verzonden wij u de Themanieuwsbrief Duurzaamheid. Lees hem hier terug.
Ook binnen de zorg is er toenemende aandacht voor duurzaamheid en klimaatbewustzijn. Er zijn, binnen de zorg, diverse stappen te zetten in de vermindering van CO2 uitstoot en het bijdragen aan een beter milieu.
Op 4 november 2022 stuurde de minister een Kamerbrief Verduurzaming van de zorg. Hierin gaat zij de stand van zaken rondom verduurzaming in de zorg, de ontwikkelingen in de Green Deal, goede voorbeelden en mogelijkheden die de komende tijd benut zullen worden om verder in te zetten op een duurzame zorgsector, o.a. als onderdeel van de programma’s WOZO, GALA, TAZ en het IZA.
Volgens het Kader Passende Zorg is duurzaamheid een van de drie opgaven waarmee de zorgsector en de samenleving aan de slag moeten om zorg toekomstbestedig te maken.
Op 13 september 2022 bracht de Gezondheidsraad een advies uit over Verduurzaming van hulpmiddelen in de Zorg. Leest u hier de reactie van de minister hierop. Zij is op dit moment niet voornemens om aanpassingen te doen in de Wkkgz zoals geadviseerd. Maar duurzaamheid wordt wel een belangrijker thema en gekeken zal worden waar dit een striktere vereisten moet en kan zijn in de zorg.
Green Deal 3.0 Samen werken aan een duurzame zorg
Onlangs is de Green Deal 3.0 Samen werken aan Duurzame Zorg tot stand gekomen. Dit is een vervolg op de Green Deal 2.0 die zich met name nog richtte op het creeren van bewustwording en aandacht voor het onderwerp. In de Green Deal 3.0 wordt een verdere concretisering gemaakt en specfieke doelen gesteld gericht op “groene groei”, wat betekent dat er gewerkt wordt aan het versterken van de economie maar tegelijkertijd de belasting van het milieu en de afhankelijkheid van fossiele energie en schaarse grondstoffen te verminderen. Het akkoord bestaat uit 5 thema’s (gezondheidsbevordering, kennis en bewustwording, CO2-uitstoot, circulair werken en medicatie) en maakt duidelijk waar partijen in de periode 2023 tot en met 2026 aan werken om te komen tot meer duurzame zorg, in aanvulling op reeds bestaande wettelijke verplichtingen en maatregelen.
Leest u hier het Integraal Uitvoeringsplan zoals opgesteld door de betrokken branchepartijen.
*Zorgthuisnl is op dit moment geen partij van de Green Deal, maar ondersteunt de beweging en doelen uit de Green Deal wel degelijk. Wij stimuleren onze leden dan ook om zoveel mogelijk met duurzaamheid aan de slag te gaan en waar mogelijk de uitgangspunten uit de Green Deal daarbij te volgen.
Ledenwebinar en handreiking
Op 13 februari 2023 organiseerde we een webinar voor onze leden, deze kunt u hier terugkijken.
Naar aanleiding daarvan heeft Zorgthuisnl ook een handreiking opgesteld waarbij een aantal onderwerpen gekozen zijn die ook in de Green Deal terug te vinden zijn, met daarbij praktische tips over hoe je hiermee aan de slag kunt.
Wat staat in de Green Deal Zorg 3.0?
1. Meer inzet op gezondheidsbevordering van clienten en medewerkers
Het zorgen dat mensen zo lang mogelijk gezond blijven en het zoveel mogelijk voorkomen van zorg draagt niet alleen bij aan vermindering van de zorgkosten en personeelstekorten maar ook aan duurzaamheid. Want de meest duurzame vorm van zorg is zorg die niet geleverd hoeft te worden. Dit bespaart kosten, tijd en inzet van mensen en materialen en is dus ook goed voor het milieu.
– Zorgaanbieders en zorgverzekeraars/zorgkantoren zetten zich aantoonbaar en op basis van bestaande inzichten en concepten in op het bevorderen van de fysieke en mentale gezondheid en medewerkers (duurzame inzetbaarheid) en dragen actief bij aan programma’s en bewustwording hiervan.
– Zorgaanbieders werken aan gezonde, gevarieerde en duurzame voeding voor clienten en medewerkers waar van toepassing. Zorgaanbieders maken ‘duurzame en gezonde voeding’ daartoe een onderdeel van hun inkoopbeleid. De Richtlijn Gezonde Eetomgevingen van het Voedingscentrum kan hierbij helpen.
– Inzet op meer plantaardige en minder dierlijke eiwitten in het voedingsaanbod.
– Zorgaanbieders passen bestaande en nieuwe kennis en ervaring wat betreft een gezondheid bevorderende leef- en werkomgeving toe in en rondom hun zorglocaties.
2. Het vergroten van bewustwording en kennis over de impact van de zorg op het klimaat en milieu en de impact van klimaat en milieu op de gezondheid van (aankomende) clienten en medewerkers
Het is belangrijk dat alle professionals in de zorg, van bestuurder tot beleidsadviseur, en van zorgverlener tot facilitair ondersteuner, geinformeerd zijn over de relatie tussen menselijk handelen, klimaat, milieu en gezondheid.
– De zorgsector draagt actief bij aan het maatschappelijk debat hierover.
– Partijen nemen ‘duurzame zorg’ op in het kader ‘goed bestuur’ en in de governancecode zorg.
– Zorgaanbieders en zorgverzekeraars/zorgkantoren nemen (het belang van) preventie, duurzame zorg en de relatie tussen klimaat, milieu en gezondheid integraal en zichtbaar op in hun strategie- en visiedocumenten. En zetten in op een (intern) green team dat zich bezig houdt met bewustzijn hierover.
– Partijen bevorderen dat de client meer bekend wordt met de relatie tussen klimaat, milieu en gezondheid en verschaffen hierover praktische informatie die clienten en zorgverleners helpt duurzamer te handelen in de zorg.
– Zorgverzekeraars en zorgkantoren werken vanuit een gemeenschappelijke visie op de verduurzaming van de zorgsector, voor zover toegelaten binnen de Mededigingswet.
3. 55% minder CO2-uitstoot in 2030 t.o.v. 2018 en klimaatneutraal in 2050
Via het verduurzamen van o.a. gebouwen, energie en vervoer kan in de zorg een vermindering van broeikasgassen worden gerealiseerd.
– Gemiddeld 30% CO2-reductie op sectorniveau voor vastgoed en energie eind 2026. Op basis van de monitoring portefeuilleroutekaarten door het Expertisecentrum Verduurzaming Zorg. Hiervoor is een gratis CO2-reductietool beschikbaar.
– Bestuurlijk vastgestelde portefeuilleroutekaart bij elke zorgaanbieder met daarin een strategisch vastgoedbeheerplan ten aanzien van de verduurzaming van de vastgoedportefeuiile richting 2030 en 2050, uiterlijk 1 juli 2023 gereed. Intramurale zorginstellingen worden opgeroepen een CO2-routekaart op te stellen en aan te leveren. Op deze website staan hiervoor diverse tools en tips.
– Zorgaanbieders met meer dan 100 medewerkers brengen m.i.v. 2024 hun CO2-uitstoot van vervoersbewegingen van personeel in kaart (woon-werk en dienstreizen) en stellen een mobiliteitsplan op met doelen en maatregelen voor het verminderen van deze CO2-uitstoot en het verduurzamen van deze vervoersbewegingen. Deze rapportageverplichting voor werkgevers met meer dan 100 medewerkers zal per 2024 wettelijk verplicht worden. Leest u verderop op deze pagina meer over de Rapportageverplichting Werkgebonden Personenmobiliteit.
– De Rijksoverheid continueert het Kennis en Innovatie Platform maatschappelijk vastgoed (KIPmv) in elk geval tot 2025. BZK en VWs spanning zich in dit platform en het Ontzorgingsprogramma Maatschappelijk Vastgoed ook na 2025 te continueren.
– Zorgaanbieders nemen klimaatneutraal en/of CO2-arm als uitgangspunt op in beleid voor nieuw- en verbouw en bij inkoop van energie en vervoersmiddelen.
4. 50% minder primair grondstoffenverbruik in 2030 t.o.v. 2016 en maximaal circulaire zorg in 2050
Circulair werken gaat om het verantwoord omgaan met grondstoffen en om het realiseren van een schonere en gezondere wereld voor de huidige en toekomstige generaties.
– Waar mogelijk kiezen zorgaanbieders voor ‘herbruikbaar’ boven ‘wegwerp’ en de ambitie is dat in 2026 tenminste 20% van de (medische) hulpmiddelen herbruikbaar is.
– Zorgaanbieders en groothandels in de zorg leggen ‘duurzaam en circulair inkopen’ als uitgangspunt vast in het inkoopbeleid.
– Zorgaanbieders ontwikkelen afvalbeleid met aandacht voor afvalscheiding en ‘zero waste’, stimuleren kennis hierover bij medewerkers en zetten in op een betere ketensamenwerking. Ook beogen partijen het gebruik van luiers en incontinentiemateriaal met 5 a 10% te verminderen.
– Zorgaanbieders brengen hun bestaande voedselverspilling in kaart en spannen zich in deze maximaal te verminderen.
5. Verminderen van de milieubelasting van medicatie(gebruik)
Door gebruik van medicatie komen via urine en ontlasting medicijnresten in het grond- en oppervlaktewater terecht. Ook wordt ongebruikte (vloeibare) medicatie soms nog steeds door de gootsteen of toilet gespoeld met schade aan milieu en leefomgeving tot gevolg.
– Zorgaanbieders zetten in op gepast voorschrijven en leveren van medicatie en bevorderen van therapietrouw en juist gebruik.
– Elke zorgaanbieder ontwikkelt een aanpak met maatregelen om verspilling van medicatie tegen te gaan, bijv. als gevolg van onnodig voorschrijven, overmatige verstrekking of onnodig hoge dosering.
– Partijen continueren de samenwerking in het kader van de Ketenaanpak Medicijnresten in Water.
– Zorgaanbieders informeren medicijnontvangers over het belang om medicijnen niet door de gootsteen of toilet te spoelen maar te retourneren volgens advies van de Rijksoverheid.
Verduurzaming Gebouwde Omgeving
In het Beleidsprogramma Versnelling Verduurzaming Gebouwde Omgeving van het ministerie van BZK wordt de verduurzaming van maatschappelijk vastgoed gestimuleerd. De zorgsector valt hier ook onder. Dit is met name ondergebracht in Actielijn 3 van dit programma (Aanpak Utiliteitsgebouwen).
Ook is er een Provinciaal Ontzorgingsprogramma waarin kleine maatschappelijke vastgoedeigenaren via de provincie advies en ondersteuning op maat kunnen krijgen voor de verduurzaming van hun gebouw. Het verschilt per provincie wat er mogelijk is, op de website van RVO kunt u per provincie zien wat er mogelijk is en wat de voorwaarden zijn. Het programma loopt nog tot 1 januari 2024.
DUMAVA
Ook is er dit jaar een subsidieregeling Duurzaam Maatschappelijk Vastgoed open gesteld via het ministerie van BZK waar zorgorganisaties gebruik van kunnen maken (DUMAVA). In het Klimaatfonds (in oprichting) is een reservering opgenomen van cumulatief €2,75 miljard tot en met 2030 voor het verduurzamen van maatschappelijk vastgoed. Met deze reservering zal onder andere deze subsidieregeling de komende jaren worden voortgezet.
Binnen de regeling kun je subsidie krijgen voor o.a. energieadvies, een energielabel en verduurzamingsmaatregelen. Of het loskoppelen van uw gebouw van aardgas. Leest u goed alle voorwaarden door om te zien of u in aanmerking kunt komen voor subsidie.
* Op dit moment is de DUMAVA regeling gesloten. Deze is op 18 september jl. open gegaan maar op dezelfde dag zijn er meer aanvragen binnen gekomen dan budget beschikaar. Het budget wordt op dit moment verloot onder alle binnengekomen aanvragen. De regeling zal in 2024 opnieuw worden open gesteld.
Rapportageverplichting Werkgeboden Personenmobiliteit
Heeft uw organisatie 100 of meer werknemers? Dan bent u vanaf 1 juli 2024 verplicht (gegevens te verzamelen om) te rapporteren over het zakelijke verkeer en het woon-werkverkeer van uw medewerkers. Dit is de rapportageverplichting werkgebonden personenmobiliteit (WPM).
Deze verplichting komt voort uit het ‘Besluit CO2-reductie werkgebonden personenmobiliteit’ en is een voortvloeisel van het Klimaatakkoord. Valt u onder de verplichting dan dient u per 2024 in kaart te brengen het ‘totaal aantal gereisde kilometers uitgesplitst naar verschillende vervoersmiddelen en brandstoftypen’.
Uiterlijk 30 juni 2025 rapporteert u dus voor het eerst over het jaar 2024. Vanuit RVO is een handreiking beschikbaar waren staat beschreven wat er van u verwacht wordt, hoe u zich kunt voorbereiden en kunt zorgen dat deze gegevens (in de toekomst) makkelijk uit uw systemen te halen is.
Op 9 april 2024 organiseerden wij een webinar voor de leden over de Rapportageverplichting Werkgebonden Personenmobiliteit. Leest u hier de presentatie terug.
Ook is voor de VVT-sector een handreiking opgesteld. Die kunt u hier erop naslaan.
Bekijk ook eens het Kennisdossier Duurzaamheid in de Zorg van het Programma Waardigheid en Trots voor de toekomst.