Voorbehouden handelingen in de (wijk)verpleging en verzorging
04 januari 2024Alle handelingen die beroepsbeoefenaren in hun werk uitvoeren moeten op zorgvuldige wijze worden verricht, zo eist de Wet BIG. Dat geldt zeker bij voorbehouden handelingen, die bij de uitvoering van de handeling risico’s meebrengen voor de cliënt. In de Wet BIG worden14 handelingen aangemerkt als voorbehouden. Voor de uitvoering van de voorbehouden handelingen zijn in de wet voorwaarden opgenomen.
Handleiding
De Handleiding voorbehouden handelingen in de (wijk)verpleging en verzorging is een gezamenlijke uitgave van Zorgthuisnl, ActiZ, LHV en Verenso. De handleiding geeft zorgorganisaties handvatten om op verantwoorde wijze voorbehouden handelingen uit te laten voeren. Deze Handleiding betreft een geactualiseerde versie van de eerdere Handleiding voorbehouden handelingen bij verpleging, verzorging en thuiszorg (2012). Belangrijke uitgangspunten bij deze herziening zijn recente wijzigingen in de wet- en regelgeving en het terugdringen van administratieve lasten bij de overdracht van voorbehouden handelingen.
In de handleiding wordt ingegaan op het wettelijk kader (de wet BIG en de Wkkgz) en de uitvoering van de wet BIG in de praktijk.
De Wet BIG regelt onder meer wie voorbehouden handelingen, zoals injecteren, mag uitvoeren. Onder voorwaarden mogen medewerkers van zorgorganisaties deze handelingen uitvoeren in opdracht van een arts. Zowel voor de arts, de zorgmedewerker, als de bestuurder van de zorgorganisatie is het essentieel dat duidelijk is vastgelegd wie, onder welke voorwaarden, voorbehouden handelingen mag uitvoeren. Er kan worden afgesproken de afspraken ook te hanteren voor overige risicovolle handelingen die in opdracht worden uitgevoerd.
Uitvoeringsverzoeken zijn alleen nog noodzakelijk bij voorbehouden handelingen. De handleiding beperkt zich tot voorbehouden handelingen waarbij specifieke eisen worden opgesteld aan de bevoegdheid van de opdrachtgever en de bekwaamheid van degene die de uitvoering verricht.
De opdracht aan een individuele zorgverlener moet altijd zorgvuldig gebeuren. In de praktijk vindt de opdracht met een uitvoeringsverzoek vaak schriftelijk plaats. De Wet Beroepen in de individuele gezondheidszorg (BIG) stelt echter geen eisen aan de opdracht, maar beschrijft de mogelijkheid van een vormvrije opdracht. De herziene handleiding geeft u mee dat het ook mogelijk is een uitvoeringsverzoek te geven in de vorm van een telefonische opdracht aan de uitvoerende zorgverlener. Administratief voor u minder belastend en het maakt de lijnen korter bij uitvoering van de handeling door een bekwame zorgverlener die meestal bekend is met de cliënt in de ouderenzorg. Deze vorm van opdrachtverstrekking is getoetst en goedgekeurd door de Inspectie voor Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ).
De bijlagen van de handleiding bestaan uit:
- een model-raamovereenkomst voor afspraken tussen de zorgorganisatie en huisartsen / artsen niet in dienst van de zorgorganisatie. Voorgesteld wordt dat huisartsen zich voor deze raamovereenkomst laten vertegenwoordigen door de LHV-Huisartsenkringen;
- een model-uitvoeringsverzoek tot voorbehouden handelingen;
- een inventarisatielijst van handelingen;
- een model voor het vastleggen van handelingen en bekwaamheid van zorgmedewerkers.
Voor meer informatie kunt u het webinar van Vilans terugkijken. Een handig document is ook ‘Feiten en Fabels over bekwaam is bevoegd’ (ActiZ, januari 2022).