Wet Kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz)
16 januari 2024Inleiding
Sinds 1 januari 2017 is de wet op alle onderdelen van kracht. De wet bevat zowel met kwaliteit verband houdende bepalingen, als voorschriften voor de behandeling van klachten en geschillen.
Voor wie is deze wet bestemd
Deze wet en het daarop gebaseerde Uitvoeringsbesluit en -/regeling is van toepassing op Wlz- en Zvw-aanbieders en solistisch werkende zorgverleners. Gemeenten stellen eigen regels ten aanzien van kwaliteit en klachtrecht; vooralsnog valt Wmo dus niet onder deze wet. Jeugdzorg wordt via een wetswijziging onder de Wkkgz gebracht.
Aanbieders die werken met vrijheid beperkende maatregelen hebben te maken met een afwijkende klachtenregeling als er klachten zijn over die maatregelen (gedwongen zorg; mag wel in 1 regeling worden vervat). (NB: het gaat hier over Wet zorg en dwang, en de Wet verplichte ggz. Een klachtencommissie blijft dan verplicht).
Het doel van deze wet
De wetgever (her)formuleert regels ten aanzien van de kwaliteit van zorg en wil de positie van cliënten in de zorg versterken door een effectieve behandeling van klachten, gericht op bemiddeling en vroegtijdig oplossen van klachten in het informele traject, en onafhankelijke behandeling van geschillen.
Inhoud en toepassing van de wet
De zorgaanbieder moet goede zorg aanbieden. Dat definieert de wet als zorg van goede kwaliteit en van goed niveau:
a. die in ieder geval veilig, doeltreffend, doelmatig en cliëntgericht is, tijdig wordt verleend, en is afgestemd op de reële behoefte van de cliënt,
b. waarbij zorgverleners handelen in overeenstemming met de op hen rustende verantwoordelijkheid, voortvloeiende uit de professionele standaard, waaronder de overeenkomstig artikel 66b van de Zorgverzekeringwet in het openbaar register opgenomen voor hen geldende professionele standaard, en
c. waarbij de rechten van de cliënt zorgvuldig in acht worden genomen en de cliënt ook overigens met respect wordt behandeld.Van de zorgaanbieder wordt ook verwacht dat hij aandacht heeft voor systematische bewaking, beheersing en verbetering van de kwaliteit van de zorg. Dit houdt in, de aard en omvang van de zorgverlening in aanmerking genomen,
d. het op systematische wijze verzamelen en registreren van gegevens betreffende de kwaliteit van de zorg op zodanige wijze dat de gegevens voor eenieder vergelijkbaar zijn met gegevens van andere zorgaanbieders van dezelfde categorie;
e. het aan de hand van de gegevens, bedoeld in het vorige punt, op systematische wijze toetsen of de wijze van uitvoering van artikel 3 (organisatie van de zorg) leidt tot goede zorg;
f. het op basis van de uitkomst van de toetsing, bedoeld in punt b hierboven, zo nodig veranderen van de wijze waarop artikel 3 (organisatie van de zorg) wordt uitgevoerd.Als de zorgaanbieder een instelling is, heeft hij een vergewisplicht bij het inzetten van nieuwe zorgverleners en die zorgverlener moet soms een VOG overleggen (zie volgende paragraaf). Ook moet er voortaan een schriftelijke overeenkomst met andere zorgverleners dan personeel zijn.
Bij zorg aan een cliënt die gedurende het etmaal in een accommodatie verblijft, moet geestelijke verzorging geboden kunnen worden en moet onderzoek plaatsvinden naar de leefwensen in het geval van een lange termijn-huisvestingsplan, verbouwing, verhuizing of nieuwbouw. Ook wordt in deze wet de basis geformuleerd voor keuzevrijheid van de cliënt (informatie verschaffen over kwaliteit/tarieven/werkzaamheid/wachttijd/incidenten/rechten volgend uit de Wkkgz).
Regels voor gebruik en periodiek kwaliteits- en veiligheidscontroles van medische apparatuur, incl. het vereiste kwaliteitsniveau van de zorg zijn in het Uitvoeringsbesluit geformuleerd (heel globaal).
De meldcode huiselijk geweld/kindermishandeling vindt eveneens in deze wet z’n grondslag, evenals het veilig incidenten melden.
Er worden drie verplichte meldingen voorgeschreven: (1) calamiteiten, (2) geweld in zorgrelaties, en (3) ontbinding/opzegging/niet-voortzetting van de (arbeids)overeenkomst als gevolg van ernstig tekortschieten in het functioneren van de zorgverlener.
In artikel 11, 1e lid onder a van de Wkkgz is vastgelegd dat u als zorgaanbieder calamiteiten onverwijld moet melden bij de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ). Op deze pagina vindt u meer informatie over incidenten en calamiteiten.
Hier leest u meer over meldingen in het kader van de Wkkgz.
De zorgaanbieder wordt verplicht een schriftelijke regeling te maken voor effectieve en laagdrempelige opvang en afhandeling van klachten, en hij moet een klachtenfunctionaris aanwijzen. Als sluitstuk op de klachtenprocedure moet de zorgaanbieder zich aansluiten bij de geschillencommissie.
IGJ is belast met het toezicht. Er komt een register van zorgaanbieders (Lrza).
Gevolgen van deze wet voor Zorgthuisnl leden
Over de verplichte klachtenregeling, de klachtenfunctionaris en de geschillencommissie is een informatiekaart opgesteld die u kunt nalezen via de ledensite.
Voor nieuwe medewerkers die zorg verlenen en anderen die beroepsmatig in contact kunnen komen met cliënten in de sectoren GGZ intramuraal, Wlz-ouderenzorg en gehandicaptenzorg is voortaan een VOG verplicht. Ook heeft de werkgever een vergewisplicht. U kunt bijv. referenties opvragen bij een eerdere werkgever, navraag doen bij IGJ, een check doen bij waarschuwingsregisterzorgenwelzijn.nl of het online Big-register.
Werkt u met uitzendbureaus, dan kunt u het uitzendbureau machtigen een standaardtekst op te nemen in de uitzendovereenkomst over de wettelijk regels aangaande de zorgverlening. U hoeft dan niet ook zelf nog een schriftelijke overeenkomst af te sluiten met de uitzendkracht. In het Uitvoeringsbesluit is als algemene norm geformuleerd dat zorgaanbieders moeten zorg dragen voor veilig gebruik van medische technologie en ten tweede het voorschrift dat voorzien moet zijn in zorgvuldige vastlegging van taken, bevoegdheden, verantwoordelijkheden en bekwaamheden van betrokkenen, alsmede bewijsstukken omtrent het bezit van die bekwaamheden. Domotica is gedefinieerd als medische technologie. De verplichte meldingen bij IGJ kunnen gedaan worden via de digitale formulieren die IGJ daarvoor op de site heeft gezet. De check die u eventueel wilt doen bij IGJ in het kader van de vergewisplicht is eveneens digitaal uit te voeren.
Levert een zzp’er pgb-zorg dan moet op verzoek van de cliënt en/of van IGJ een VOG getoond kunnen tonen (max 3 jaar oud).
Zie verder het informatieblad op de ledensite over de verplichte meldingen en over de verplichtingen die uit deze wet voortvloeien, of volg deze link naar de brochure van de rijksoverheid: Overzicht verplichtingen Wkkgz
De overheid heeft ook informatie geplaatst op www.kwaliteitenklachtenzorg.nl, met uitleg wat een zorgaanbieder moet regelen om te voldoen aan de Wkkgz en antwoorden op de meest gestelde vragen. Specifiek voor kleine zorgaanbieders staat er op die site een handreiking ‘Omgaan met incidenten’, wat overigens ook op de ledensite en de basismap is uitgewerkt.
Aanpassing artikel 3 Wkkgz
Op 1 juli 2023 is artikel 3 van de Wkkgz gewijzigd en dat is relevant voor veel zorgaanbieders. Wat betekent dit voor u? Hoe kunt u de invloed van verpleegkundigen en verzorgenden vergroten? Dat kunt u hier lezen.
Aanvulling art 11 a Wkkgz
Zwijgbedingen betreffende incidenten zijn nietig
De Wkkgz met art 11 0a Wkkgz aangevuld. Het gaat om zwijgbedingen (afspraken) tussen zorgaanbieder en cliënt waarin een verbod wordt opgelegd om informatie over een incident openbaar te maken of aan derden te verstrekken.
De aanvullende regel luidt: “Elk beding in een door contractspartijen gesloten overeenkomst dat het recht beperkt of ontneemt om informatie over een incident openbaar te maken of aan een derde te verstrekken, is nietig.”
Met de nieuwe regel worden alle zwijgbedingen betreffende incidenten nietig. Dat wil zeggen dat het beding (dat in principe vanwege contractvrijheid (Boek 6 BW) niet verboden is) geen werking heeft: het beding is van rechtswege (zonder rechterlijke tussenkomst) nietig en daardoor kan geen van de partijen een beroep op dat beding doen.
Verderop wordt de definitie van incident, die al eerder ook in art. 1.1 Uitvoeringsbesluit opgenomen, in art 1.1 Wkkgz vastgelegd.