Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen (WMCZ)
11 juli 2024Voor wie is deze wet bedoeld
Deze Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen (WMCZ) is van toepassing op thuiszorgorganisaties en zorgorganisaties werkend met zelfstandige zorgverleners.
Inleiding
Op 1 juni 1996 is de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen in werking getreden. Hierin is vastgelegd dat de cliënten van instellingen in de ouderen-, gezondheids- en welzijnszorg inspraak hebben door middel van een cliëntenraad. In de cliëntenraad nemen cliënten zitting die representatief zijn voor de instelling en in staat zijn voor de belangen van de overige cliënten (achterban) op te komen.
Het doel van deze wet
Het doel van de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen (WMCZ) is cliënten inspraak te geven. De WMCZ is verplicht de instelling tot het instellen van een cliëntenraad. Deze behartigt binnen de instelling de gemeenschappelijke belangen van cliënten.
Inhoud en toepassing van de wet
De cliëntenraad heeft invloed op de gebieden wonen, werken, behandelen en ontspannen in en buiten de instelling, voor zover het zorgverlening van die instelling betreft. Een cliëntenraad maakt het mogelijk dat cliënten invloed hebben op het beleid van de instelling, maar ook op gebieden waar het dagelijks leven van de cliënten zich afspeelt.
Gevolgen van deze wet voor Zorgthuisnl leden
Elke zorgaanbieder is verplicht een cliëntenraad in het stellen van de belangen van de cliënten te behartigen. Jaarlijks moet er verslag worden gedaan (kan via het jaardocument). Passend bij de huidige wet, is dit een handige link naar basisinformatie medezeggenschap van het LOC: https://bit.ly/2qytN6r.
Samenwerkingsovereenkomst Vertrouwenscommissie Wmcz
Op dinsdag 23 april 2024 hebben vijf organisaties binnen de zorgsector de handen ineengeslagen door de Samenwerkingsovereenkomst Vertrouwenscommissie Wmcz te ondertekenen. Branchevereniging Kleinschalige Zorg (BVKZ), Federatie Landbouw en Zorg Nederland, Branchevereniging SPOT, Branchevereniging Zorgthuisnl en Netwerk Cliënt-en-Raad Zorg (NCZ) bundelen hun krachten om een laagdrempelige Landelijke Commissie van Vertrouwenslieden te realiseren voor kleine zorgaanbieders en hun cliëntenraden.
De Vertrouwenscommissie Wmcz zal fungeren als een onafhankelijk orgaan ter ondersteuning van cliëntenraden en kleine zorgaanbieders bij geschillen en medezeggenschapskwesties. Door samen te werken aan de oprichting van deze commissie tonen de betrokken organisaties hun gezamenlijke toewijding aan het waarborgen van de rechten en belangen van cliënten en kleine zorgaanbieders.
Lees hier het volledige persbericht.
Alle leden van Zorgthuisnl zijn met ingang van 23 april 2024 automatisch aangesloten. Uiteraard staat het u vrij om bij een andere (eigen) regeling aangesloten te zijn hiervoor. Aansluiting valt binnen het collectieve arrangement van het lidmaatschap Zorgthuisnl. Hier hoeft niets extra’s voor te worden betaald. Zodra een geschil wordt aangemeld door een zorgaanbieder en deze in behandeling wordt genomen worden de kosten hiervan bij de zorgaanbieder in rekening gebracht. Er wordt momenteel een website gebouwd en deze kunnen leden straks op hen website opnemen. Dit is de site in oprichting: https://vc-wmcz.nl/
Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen 2018 (34858)
Op 21 mei 2019 is het voorstel Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen 2018 (Wmcz 2018) door de Eerste Kamer aangenomen. De wet bevat nieuwe bepalingen overal medezeggenschap van cliënten, zodat de positie van cliëntenraden wordt versterkt. Enkele grote wijzigingen zijn dat een zorgaanbieder vanaf 10 zorgverleners een cliëntenraad dient in te stellen en dat deze patiëntenraden op een aantal punten een instemmingsrecht krijgen.
De Wmcz 2018 is net als de huidige wet een kaderwet. Dit houdt in die zorgaanbieder en een exclusieve raad geven aan de medezeggenschap en afspraken maken die passen bij de eigen situatie.
Het voorstel heeft de volgende doelstellingen:
- de positie van cliëntenraden te verstevigen ten opzichte van zorginstellingen, zodat de instelling de cliënt nog meer centraal zal zetten. De cliënt heeft het recht om mee te praten over de wijze waarop de instelling haar cliënten zorg. ontwikkeld en om aldus invloed uit te oefenen op de formulering.
- meer mogelijkheden voor maatwerk en ruimte voor innovatieve manieren van medezeggenschap waarbij vooral ook plaats is voor directe participatie. Het gebruik van deze specifieke mogelijkheden door de instelling en de cliëntenraad een goede beslissing.
Bij het aannemen van dit voorstel, komt de huidige Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen te accepteren. Het voorstel bevat nieuwe bepalingen overal medezeggenschap van cliënten, zodat de positie van cliëntenraden wordt versterkt. Wijzigingen zijn:
- het instellen van een cliëntenraad als er bij een aanbieder meer dan 10 zorgverleners werkzaam zijn;
- verzwaard adviesrecht wordt vervangen door instemmingsrecht;
- een directe spraakmogelijkheid van cliënten, wanneer zij langer dan een half jaar
verblijven; - instellingen die cliënten hebben die langer dan een half jaar verblijven of zorg thuis
ontvangen, moeten in enkele gevallen meerdere cliëntenraden instellen. - een betere facilitering van de cliëntenraad; Zo moeten de institutionele middelen toekennen
waardoor de cliëntenraad zijn werk goed kan doen. - de onderwerpen in de medezeggenschapsregeling regels moeten
uitgebreid worden geformuleerd; - het toekennen van een recht van enquête aan cliëntenraden;
- de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd krijgt toezicht op de organisatie van
medezeggenschap;
Wat moet je als zorgaanbieder doen?
- Visie op zorg ontwikkelen
Hoe richt je medezeggenschap zo goed mogelijk in zodat je de belangen van je cliënten behartigt? Een visie op medezeggenschap is een belangrijke sleutel hier op een goede manier om te kunnen geven.
De wijze waarop je medezeggenschap organiseert, moet passen bij de organisatie. Niet alleen een cliëntenraad helpt daarbij, maar alle actoren die bij een zorgorganisatie betrokken zijn. Van zorgkantoor tot raad van toezicht, medewerkers en cliënten.
- Medezeggenschapsregeling opstellen
Als de wet van kracht gaat moeten organisaties en cliëntenraden binnen 6 maanden een ‘medezeggenschapsregeling’ opstellen.
Dit is een document zoals we nu kennen als ‘convenant’ of ‘samenwerkingsovereenkomst’ echter de medezeggenschapsregeling mag niet eenzijdig worden aangepast door één van beiden en de vertrouwderaad heeft instemmingsrecht op de regeling. De zorgaanbieder informeert cliënten over de medezeggenschapsregeling en wijzigingen daarin.
- Treffen van voorzieningen en financiële middelen zodat de cliëntenraad zijn taak kan uitvoeren
Als zorgaanbieder heeft u de mogelijkheid om de cliëntenraad te gebruiken om te staan van de fundamentele voorzieningen en de financiële middelen ter beschikking te stellen die de cliëntenraad redelijkerwijze nodig heeft om taak te kunnen uitvoeren. De cliëntenraad kan gebruik maken van deze voorzieningen.
Kosten die redelijkerwijs noodzakelijk zijn:
– kosten van scholing
– onafhankelijke ondersteuning
– kosten voorleggen van een geschil aan de geschillencommissie, uitgezonderd kosten juridische bijstand, tenzij anders afgesproken
- Informeren van de cliëntenraad
Als zorgaanbieder verstrekt u de cliëntenraad tijdig en desgevraagd schriftelijk, alle inlichtingen en gegevens die deze voor de vervulling van zijn taak redelijkerwijs nodig heeft. U verstrekt ten minste eenmaal per jaar mondeling of schriftelijk algemene gegevens omtrent beleid in afgelopen periode en voorgenomen beleid voor het komende jaar.
- Overleg Raad van toezicht en cliëntenraad
In de nieuwe wet geldt dat de RvT en de cliëntenraad minimaal 1x per jaar overleggen. De raad van toezicht legt jaarlijks verantwoording af over wat hij met de inbreng van de cliëntenraad heeft gedaan
- een commissie van vertrouwenslieden instellen
Als zorgaanbieder stelt u een commissie van vertrouwenslieden in. Zij behandelen geschillen tussen de zorgaanbieder en de cliëntenraad.
Zodra de wet is ingegaan hebben cliëntenraden en zorgorganisaties 6 maanden de tijd om een medezeggenschapsregeling op te stellen. Zorgthuisnl zal u daarbij ondersteunen, onder andere in de vorm van het opstellen van een model medezeggenschapsregeling.
In maart organiseerde Zorgthuisnl een presentatie over medezeggenschap van cliënten en de Wmcz 2018. Hier vindt u de presentatie.
Update modellen op basis van de Wmcz 2018
Zorgthuisnl heeft in samenwerking met LOC, ActiZ en GGZ Nederland een model medezeggenschapsregeling voor cliëntenraden en centrale cliëntenraad gemaakt. Per 1 juli 2020 gaat de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen 2018 (Wmcz 2018) in en moeten cliëntenraden en zorginstellingen nieuwe afspraken maken over de inrichting van de medezeggenschap. Zij kunnen hierbij gebruikmaken van het model.
In de modelregeling staan:
- de afspraken die de (centrale) cliëntenraad en de instelling moeten maken op basis van de Wmcz 2918 zoals de samenstelling van de cliëntenraad;
- de afspraken over de faciliteiten van de cliëntenraad en de centrale cliëntenraad die zij kunnen gebruiken voor hun werk zoals vergoedingen en onafhankelijke ondersteuning;
- de rechten en plichten van de (centrale) cliëntenraad en de instelling;
- de naleving via de Landelijke Commissie van Vertrouwenslieden.
Download model:
– Model medezeggenschapsregeling Wmcz 2018
– Bijlage model regeling Centrale Cliëntenraad Wmcz 2018
Zolang de huidige wet nog geldt is het niet mogelijk met de nieuwe modellen te werken, aangezien deze modellen niet aansluiten bij de huidige wet. Wel doet u er goed aan u te tijdig te verdiepen in de Wmcz 2018 en de nodige voorbereidingen te treffen. Daarbij gaat het niet alleen om de wettelijke veranderingen maar ook om een visie op medezeggenschap, de inrichting van de medezeggenschap en de facilitering daarvan.
Basisinformatie medezeggenschap
In dit boekje staat alle informatie over het werk in de cliëntenraad. Bijvoorbeeld: wat is het verschil tussen de oude en de nieuwe wet? Hoe kun je goed adviseren? Welke rechten heeft de cliëntenraad? Hoe kun je mensen die zorg nodig hebben goede vertegenwoordigers? Hoe werf je nieuwe leden voor de cliëntenraad?
LOC onderzocht bij cliëntenraden en cliënten wat nodig is om goed en duurzaam contact te maken met de achterban op te bouwen en te onderhouden. De meest voorkomende handvatten staan in deze brochure .